Nieuwe medewerkers vinden wordt steeds lastiger. Vacatures blijven langer openstaan en de druk op bestaande teams neemt toe. Daardoor verschuift de aandacht bij veel organisaties van werving naar het behouden en ondersteunen van de mensen die er al zijn. In steeds meer sectoren groeit het besef dat vitaliteit en duurzame inzetbaarheid daarbij onmisbaar zijn. In dit artikel lees je hoe verenigingen en sociale fondsen dit thema concreet aanpakken.
Vanaf het jaar 2000 werd al duidelijk dat de uitstroom van de babyboomgeneratie een groot effect zou hebben op de arbeidsmarkt. Destijds leek het vooral een toekomstscenario, maar inmiddels is die ontwikkeling werkelijkheid geworden. De generatie die toen nog volop aan het werk was, stroomt nu versneld uit, terwijl jongere generaties de instroom niet in hetzelfde tempo opvangen. Hierdoor ontstaat een structurele krapte die vrijwel iedere sector raakt.
Het thema staat inmiddels breed op de agenda. Sociale partners zien de noodzaak, maar de uitvoering blijkt vaak nog een uitdaging. Hoe bereik je werkgevers én werknemers, hoe stimuleer je bewustwording, en welke concrete ondersteuning zet je in? Veel organisaties zoeken nog naar passende handvatten.
Verschillende aanpakken
Verenigingen en sociale fondsen kiezen elk hun eigen weg, maar wat opvalt is dat ze bewustwording vaak combineren met concrete tools en praktische ondersteuning. Hieronder zie je hoe dat er in drie sectoren uitziet:
- De houtbranche
Het Sociaal Fonds van de Houtverwerkende Industrie (SFH) kiest voor een praktische en gestructureerde aanpak. Een externe partij gaat bij bedrijven langs om gesprekken te voeren met werkgevers en werknemers, brengt behoeften in kaart en vertaalt deze naar een gericht advies voor de directie.
SFH maakt daarbij gebruik van de MDIEU-subsidie om duurzame inzetbaarheid binnen de sector verder te versterken. Een belangrijk onderdeel hiervan is dat werknemers eens in de drie jaar een PAGO (Periodiek Arbeidsgezondheidskundig Onderzoek) kunnen laten uitvoeren. Daarnaast introduceerde het fonds in samenwerking met de externe partij een DI-APK: een periodieke check gericht op het tijdig signaleren van risico’s rondom duurzame inzetbaarheid. Beide instrumenten worden door werkgevers gefinancierd, waarbij SFH een deel van de kosten vergoedt.
Naast deze preventieve onderzoeken investeert SFH ook in bewustwording. Door trainingen en voorlichting te organiseren, worden werknemers gestimuleerd om actief met hun eigen inzetbaarheid aan de slag te gaan. Zo ontstaat een aanpak waarin inzicht, preventie en bewustwording elkaar versterken binnen de houtverwerkende industrie.| - De recreatiesector
KIKK Recreatie maakte slim gebruik van een MDIEU-subsidie om een sectoranalyse te laten uitvoeren over duurzame inzetbaarheid. In samenwerking met een gespecialiseerd bureau brachten ze in beeld hoe de recreatiesector er op dit vlak voorstaat.
Die analyse was geen doel op zich: KIKK Recreatie vertaalde de inzichten naar concrete acties en zijn de campagne ‘Fris in je hoofd, sterk in je werk’ gestart. Onder die vlag werken ze aan thema’s als vitaliteit, generatiemanagement en mentale gezondheid.
Om het onderwerp bespreekbaar te maken, deelden ze onder meer 50/50-vragen met hun achterban en ontwikkelden ze een pepermuntbox met kaartjes waar vragen over duurzame inzetbaarheid op stonden. Zo kunnen werknemers op een laagdrempelige manier het gesprek aangaan met elkaar.
Daarnaast organiseert KIKK Recreatie jaarlijks de Dag van de Recreatie. Dit jaar staat in het teken van generatiemanagement, een thema dat perfect aansluit bij hun focus op duurzame inzetbaarheid. - De zwembranche
Ook WiZZ (Vereniging Werkgevers in Zwembaden en Zwemscholen) zet sterk in op bewustwording met de campagne ‘Fris jezelf op’. Vorig jaar daagden twee collega’s elkaar uit om een week lang gezonder te eten en met de fiets naar het werk te gaan. Een actie die ook andere zwembaden inspireerde om mee te doen. De winnaar ging naar huis met een smoothiemixer.
Binnen de campagne komen verschillende thema’s aan bod. Zo organiseerden ze een Generatiebingo met stellingen als ‘Gen Z is lui’ en ‘Babyboomers kunnen niet tegen verandering’, bedoeld om vooroordelen bespreekbaar te maken. De komende maanden staat sociale veiligheid centraal. Hiervoor ontwikkelt WiZZ onder meer podcasts, waarmee werkgevers op een toegankelijke manier met elkaar het gesprek kunnen aangaan.
Via hun online kennisbank vinden werkgevers en werknemers daarnaast artikelen over werkdruk, gezond eten, leren en ontwikkelen. Alle artikelen zijn gericht op één doel: werknemers helpen om vitaal en met plezier hun pensioen te halen.
Aan de slag met duurzame inzetbaarheid
Voor veel verenigingen en sociale fondsen begint duurzame inzetbaarheid bij goed werkgeverschap. Het gaat om medewerkers helpen gezond en vitaal hun pensioen te halen, maar ook om ruimte bieden aan jonge ouders of werknemers met mantelzorgtaken. In een krappe arbeidsmarkt speelt bovendien een praktische reden mee: investeren in vitaliteit helpt om mensen te behouden. Om duurzame inzetbaarheid als branche effectief op te pakken, zijn drie elementen belangrijk:
- Begrijp wat er speelt in de sector
Elke branche heeft andere knelpunten. Door werkgevers en werknemers te spreken ontstaat een realistisch beeld van waar behoefte aan is en waar kansen liggen. - Betrek sociale partners vanaf het begin
Draagvlak ontstaat wanneer werkgevers én werknemers samen aan tafel zitten. Zo wordt duurzame inzetbaarheid een gedeeld onderwerp in plaats van een los initiatief. - Zorg voor praktische én toegankelijke ondersteuning
Of het nu gaat om onderzoeken, tools, trainingen of communicatie: hoe eenvoudiger en concreter, hoe groter de kans dat organisaties ermee aan de slag gaan én blijven.
Bewustwording blijft centraal
De komende jaren blijft vitaliteit een belangrijk thema voor sociale partners. De uitdaging ligt vooral in het structureel borgen ervan binnen organisaties, zodat werkgevers én werknemers handvatten krijgen om er zelf mee aan de slag te gaan. Het gaat om de bewustwording die nodig is om die tools daadwerkelijk gebruikt te laten worden.
Verenigingen en sociale fondsen spelen hierin een belangrijke rol. Met instrumenten zoals periodieke onderzoeken, bewustwordingscampagnes, trainingen en toegankelijke kennisbanken maken zij het onderwerp concreet en haalbaar voor organisaties in alle fases en omstandigheden.
De voorbeelden van SFH, KIKK Recreatie en WiZZ laten zien dat er veel mogelijk is wanneer je begint met inzicht in wat een sector nodig heeft, het onderwerp laagdrempelig maakt en aandacht blijft vasthouden. Kleine stappen kunnen al grote impact hebben, zeker wanneer werkgevers en werknemers actief worden betrokken.
Hulp nodig?
Bij Wissenraet Van Spaendonck denken we graag mee over hoe jouw vereniging of sociaal fonds vitaliteit concreet kan maken. Wil je weten waar je het beste kunt beginnen? We helpen je graag met een aanpak die werkt voor jouw sector.
